Jasna i ciemna strona mgławicy

Jasna i ciemna strona mgławicyOriginal Press Release
Europejskie Obserwatorium Południowe przedstawiło zdjęcie mało znanej, ciemnej mgławicy Gum 19, która w podczerwieni ukazuje dwa oblicza – jasne w jednej połowie, i ciemne – w drugiej.

Mgławica Gum 19 leży w obszarze konstelacji Żagla (Vela) w odległości około 22 000 lat świetlnych. Jej nazwa pochodzi z publikacji australijskiego astrofizyka Colina S. Gum, który w 1955 roku opublikował pierwszy obszerny katalog regionów H-II nieba południowego. H-II odnosi się do zjonizowanego gazowego wodoru – emitującego światło w konkretnie zdefiniowanym zakresie widma, co oznacza, że te kosmiczne obłoki świecą w charakterystyczny sposób. Podobnie do chmur na ziemi kształty i wzory regionów H-II zmienia się z upływem czasu, choć zajmuje im to znacznie więcej czasu. Obecnie Gum 19 przypomina nieco pochodzące z filmów science-fiction pęknięcie w czasoprzestrzeni, dzięki wąskiemu, prawie pionowemu jasno świecącemu obszarowi przecinającemu mgławicę.

Zdjęcie Gum 19 zostało wykonane przez kamerę podczerwoną SOFI zainstalowaną na teleskopie ESO NTT (New Technology Telescope), który znajduje się w obserwatorium La Silla w Chile.

Źródłem energii, która pobudza do świecenia Gum 19 jest ogromna, niezwykle gorąca gwiazda V391 Velorum.  Świecąc najjaśniej w niebieskim obszarze widma V391 ma temperaturę powierzchni w okolicach 30 000 ° C.  Jednocześnie gwiazda ta jest obiektem zmiennym i jest skatalogowana jako zmienna. Jasność V391 potrafi zmieniać się gwałtownie w wyniku gwałtownych zjawisk, do których należą odrzuty powłok materii, które wpływają na skład Gum 19 i emisję światła.

Gwiazdy rodzaju V391 Vel nie palą się długa i po relatywnie krótkim życiu – rzędu 10 milionów lat – tytany te eksplodują jako supernowe. Eksplozje te, które w swym maksimum mogą rywalizować pod względem jasności z całą galaktyką, wyrzucają w otaczającą przestrzeń rozgrzaną materię. Wydarzenie takie może radykalnie zmienić barwę i kształt otaczającej je mgławicy. Można się spodziewać, że eksplozja V391 całkowicie zmieni Gum 19.

W sąsiedztwie niezrównoważonego olbrzyma nadal rosną nowe gwiazdy. Regiony H-II wskazują miejsca aktywnej produkcji gwiazd, gdzie ogromne ilości gazu i pyłu zaczęły zapadać się pod wpływem własnej grawitacji. Za kilka milionów lat te zapadające się węzły materii osiągną wystarczającą gęstość aby w ich jądrach zapaliła się fuzja jądrowa.

Źródła:

The Light and Dark Face of a Star-Forming Nebula

Today, ESO is unveiling an image of the little known Gum 19, a faint nebula that, in the infrared, appears dark on one half and bright on the other. On one side hot hydrogen gas is illuminated by a supergiant blue star called V391 Velorum. New star formation is taking place within the ribbon of luminous and dark material that brackets V391 Velorum’s left in this perspective. After many millennia, these fledgling stars, coupled with the explosive demise of V391 Velorum as a supernova, will likely alter Gum 19’s present Janus-like appearance.

Gum 19 is located in the direction of the constellation Vela (the Sail) at a distance of approximately 22 000 light years. The Gum 19 moniker derives from a 1955 publication by the Australian astrophysicist Colin S. Gum that served as the first significant survey of so-called HII (read “H-two”) regions in the southern sky. HII refers to hydrogen gas that is ionised, or energised to the extent that the hydrogen atoms lose their electrons. Such regions emit light at well-defined wavelengths (or colours), thereby giving these cosmic clouds their characteristic glow. And indeed, much like terrestrial clouds, the shapes and textures of these HII regions change as time passes, though over the course of eons rather than before our eyes. For now, Gum 19 has somewhat of a science fiction-esque, “rip in spacetime” look to it in this image, with a narrow, near-vertical bright region slashing across the nebula. Looking at it, you could possibly see a resemblance to a two-toned angelfish or an arrow with a darkened point.

This new image of the evocative Gum 19 object was captured by an infrared instrument called SOFI, mounted on ESO’s New Technology Telescope (NTT) that operates at the La Silla Observatory in Chile. SOFI stands for Son of ISAAC, after the “father” instrument, ISAAC, that is located at ESO’s Very Large Telescope observatory at Paranal to the north of La Silla. Observing this nebula in the infrared allows astronomers to see through at least parts of the dust.

The furnace that fuels Gum 19’s luminosity is a gigantic, superhot star called V391 Velorum. Shining brightest in the scorching blue range of visible light, V391 Velorum boasts a surface temperature in the vicinity of 30 000 degrees Celsius. This massive star has a temperamental nature, however, and is categorised as a variable star accordingly. V391 Velorum’s brightness can fluctuate suddenly as a result of strong activity that can include ejections of shells of matter, which contribute to Gum 19’s composition and light emissions.

Stars on the grand scale of V391 Velorum do not burn bright for long, and after a relatively short lifetime of about ten million years these titans blow up as supernovae. These explosions, which temporarily rival whole galaxies in their light intensity, blast heated matter in surrounding space, an event that can radically change the colour and shape of its enclosing nebula. As such, V391 Velorum’s death throes may well leave Gum 19 unrecognisable.

Within the neighbourhood of this fitful supergiant, new stars nonetheless continue to grow. HII regions denote sites of active star formation wherein great quantities of gas and dust have begun to collapse under their own gravity. In several million years — a blink of an eye in cosmic time — these shrinking knots of matter will eventually reach the high density at their centres necessary to ignite nuclear fusion. The fresh outpouring of energy and stellar winds from these newborn stars will also modify the gaseous landscape of Gum 19.

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *