Czarna dziura pompuje w kosmos obłoki żelaza

Czarna dziura pompuje w kosmos obłoki żelazaOriginal Press Release
Kompozytowy obraz gromady galaktyk Hydra A ukazuje rozgrzany do temperatury 10 milionów stopni gaz zaobserwowany w paśmie promieniowania rentgenowskiego przez obserwatorium NASA Chandra (kolor niebieski) i dżety emisji radiowych zarejestrowane przez radioteleskop VLA (Very Large Array – barwa różowa).

Szczegółowa analiza danych dostarczonych przez Chandrę pokazała, iż gaz położony wzdłuż dżetów radiowych jest wzbogacony w żelazo i inne metale. Naukowcy sądzą, że pierwiastki te zostały wytworzone w wyniku eksplozji supernowych typu Ia w dużej galaktyce znajdującej się w centrum gromady. Potężny wybuch supermasywnej czarnej dziury następnie wyrzucił ich materię na zewnątrz na odległość prawie 400 000 lat świetlnych – dalej niż obejmuje to zdjęcie. Około 10 do 20 % żelaza w galaktyce zostało wyrzucone, co wymagało zaledwie kilku procent energii produkowanej przez centralną czarną dziurę.

Wybuchy centralne, supermasywnej czarnej dziury nie tylko wyrzuciły materię, ale również stworzyły serię pustek w gorącym gazie. Podczas gdy dżety te przebiły się przez galaktykę do otacząjacego ją gazu intergalaktycznego o temperaturze wielu milionów stopni rozepchnęły go na boki tworząc pustki. Stosunkowo niedawny wybuch wytworzył parę pustek widocznych wokół emisji radiowych jako ciemne obszary na zdjeciu Chandry.  Pustki te są tak ogromne, że mogłyby pomieścić całą Drogę Mleczną. Jednak i one są małe w porównaniu z większymi pustkami (niewidocznymi na tym zdjęciu) utworzonymi przez wcześniejsze i potężniejsze wybuchy czarnej dziury. Największa z nich ma średnicy około 670 000 lat świetlnych.

Źródła:

Hydra A: Black Hole Pumps Iron

This composite image of the Hydra A galaxy cluster shows 10-million-degree gas observed by Chandra in blue and jets of radio emission observed by the Very Large Array in pink. Optical data (in yellow) from the Canada-France-Hawaii telescope and the Digitized Sky Survey shows galaxies in the cluster.

Detailed analysis of the Chandra data shows that the gas located along the direction of the radio jets is enhanced in iron and other metals. Scientists think these elements have been produced by Type Ia supernova explosions in the large galaxy at the center of the cluster. A powerful outburst from the supermassive black hole then pushed the material outwards, over distances extending for almost 400,000 light years, extending beyond the region shown in this image. About 10 to 20 percent of the iron in the galaxy has been displaced, requiring a few percent of the total energy produced by the central black hole.

Outbursts from the central, supermassive black hole have not only pushed elements outwards, but have created a series of cavities in the hot gas. As these jets blasted through the galaxy into the surrounding multimillion-degree intergalactic gas, they pushed the hot gas aside to create the cavities. A relatively recent outburst created a pair of cavities visible as dark regions in the Chandra image located around the radio emission. These cavities are so large they would be able to contain the entire Milky Way galaxy, but they are dwarfed by even larger cavities — too faint to be visible in this image – created by earlier, more powerful outbursts from the black hole. The largest of these cavities is immense, extending for about 670,000 light years.

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *