Urodzone dzięki wiatrowi – unikalny portret narodzin gwiazd

Urodzone dzięki wiatrowi – unikalny portret narodzin gwiazd

8.10.2008


Teleskopy na ziemi i w kosmosie połączyły siły by stworzyć wielobarwny obraz, który pozwala na nowo zobaczyć historię usianej
gwiazdami mgławicy NGC 346. Ten nowy, niezwykły portret, w którym różne długości promieniowania elektromagnetycznego przenikają
się na podobieństwo akwarel odkrywa nowe informacje o tym, jak powstają gwiazdy.


Proces powstawania gwiazd jest znacznie bardziej złożony niż dotychczas sądziliśmy,
i składają się nań różnorodne procesy – zarówno współdziałające jak i konkurujące ze sobą

Dimitrios Gouliermis

Zdjęcie, na którym połączone zostały obrazy uzyskane w podczerwieni, paśmie widzialnym oraz w zakresie rentgenowskim uzyskane
za pomocą teleskopów NASA Spitzer, ESO NTT (New Technology Telescope) oraz ESA XMM-Newton. Obraz w paśmie widzialnym
z teleskopu NTT pozwolił naukowcom odkryć świecący gaz w obszarze mgławicy, a zdjęcie w wielu pasmach odkrywa tajemnice widoczne
jedynie dzięki nietypowemu połączeniu informacji.

NGC 346 jest najjaśniejszym obszarem aktywnej formacji gwiazd w Małym Obłoku Magellana – nieregularnej galaktyce karłowej, która
towarzyszy naszej Galaktyce w odległości 210 000 lat świetlnych. „NGC 346 to prawdziwe astronomiczne zoo”- mówi Dimitrios Gouliermis
z Instytutu Maxa Plancka w Heidelberg, w Niemczech, główny autor artykułu opisującego odkrycia. -” Kiedy połączyliśmy dane
uzyskane w różnych pasmach, byliśmy w stanie zobaczyć co dzieje się w różnych częściach tego niezwykłego obszaru.”

Małe gwiazdy są rozmieszczone równomiernie w obszarze mgławicy, podczas gdy masywne skupiają się w jej centrum. Te masywne gwiazdy
jak również większość małych powstały w tym samym czasie w trakcie zapadania się jednego z gęstych obłoków molekularnych. Pozostałe
mało masywne gwiazdy powstały później w wyniku działania mechanizmu określanego jako „inicjowane formowanie gwiazd”. Intensywne
promieniowanie masywnych gwiazd zerodowało otaczające obłoki molekularne, powodując ekspansję gazów oraz tworząc fale uderzeniowe,
które zagęszczały pobliskie zimne obłoki prowadząc do powstania kolejnego pokolenia gwiazd. Czerwono-pomarańczowe włókna otaczające
środek zdjęcia wskazują miejsca gdzie proces ten miał miejsce.

Inna grupa młodych, mało masywnych gwiazd w regionie, widoczna jako różowa plama w górnej części zdjęcia, nie pasuje do opisanego
wyżej mechanizmu. „Bardzo interesuje nas odkrycie co przyczyniło się do powstania tej izolowanej grupy gwiazd” – mówi Gouliermis.

Łącząc dane uzyskane w różnych pasmach dla NGC 346 zespół Gouliermisa był wstanie wskazać jako zdarzenie inicjujące wybuch supernowej,
który miał miejsce około 50,000 lat temu. Intensywny wiatr powstały podczas śmierci masywnej gwiazdy, a nie promieniowanie,
doprowadziły do kompresji gazu i pyłu, dając początek nowym gwiazdom. Podczas gdy pozostałości tej masywnej gwiazdy nie są
widoczne na zdjęciu, bąbel który powstał w trakcie jej eksplozji można zauważyć w okolice dużego, białego obszaru otoczonego
błękitnym halo w w górę i na lewo od środka zdjęcia (biały obszar to w rzeczywistości trzy jasne gwiazdy).

Odkrycie pokazuje że zarówno wiatr jak i promieniowanie są odpowiedzialne za inicjowanie powstawania gwiazd wewnątrz tej samej
mgławicy. Według Gouliermisa -” wyniki pokazują, że proces powstawania gwiazd jest znacznie bardziej złożony niż dotychczas sądziliśmy,
i składają się nań różnorodne procesy – zarówno współdziałające jak i konkurujące ze sobą.” Analiza była możliwa jedynie dzięki
połączeniu informacji uzyskanych za pomocą różnorodnych technik i zróżnicowanych instrumentów. Ukazuje siłę współpracy i
synergię obserwatoriów naziemnych i orbitalnych.

Źródło:

  • ESO
  • Zdjęcie: ESO/ESA/JPL-Caltech/NASA/D. Gouliermis (MPIA) et al.

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *