Astronomowie podglądają młode gwiazdy w trakcie karmienia

Astronomowie podglądają młode gwiazdy w trakcie karmienia

10.10.2008


Astronomowie wykorzystali interferometr ESO Very Large Telescope Interferometer (VLTI) aby wykonać po raz pierwszy
przegląd łączący metody spektroskopowe i interferometryczne do zbadania średniej masy gwiezdnych noworodków. Otrzymali
precyzyjny obraz procesów zachodzących w dyskach, które karmią gwiazdy w trakcie gdy te dopiero powstają. Mechanizmy
te pokazują materiał opadający na gwiazdy jak również wyrzucany gaz, najprawdopodobniej w wyniku wiatru powstającego
w samym dysku.


Pył stanowi zaledwie jeden procent całkowitej masy dysku akrecyjnego. Jego głównym składnikiem jest gaz, a właśnie
dystrybucja gazu może odpowiadać za ostateczny kształt systemów planetarnych, które dopiero co się tworzą

Eric Tatulli

Młode gwiazdy powstają z dysku zawierającego pył i gaz, który je otacza a później może również dostarczać materiału,
z którego powstaną układy planetarne. Ponieważ najbliższe obszary, w których zachodzą procesy w wyniku których powstają
gwiazdy są oddalone o 500 lat świetlnych, dyski te są bardzo małe na zdjęciach a badanie ich szczegółów wymaga zastosowania
specjalnych technik.

W tego typu zadaniach najlepiej sprawdza się interferometria – technika wykorzystująca co najmniej dwa teleskopy w taki
sposób, który pozwala dostrzegać szczegóły z rozdzielczością, jaką można by było uzyskać stosując teleskop o średnicy
odpowiadającej odległości pomiędzy elementami interferometru – najczęściej separacja ta odpowiada 40 – 200 metrom. ESO
VLTI pozwolił astronomom osiągnąć rozdzielczość jeden tysięcznej sekundy łuku – kąt odpowiadający wielkości kropki na
końcu tego zdania widzianej z odległości … 50 kilometrów.

„Do tej pory interferometria była w większości wykorzystywana do badania pyłu, który otacza młode gwiazdy „- mówi Eric
Tatulli z Grenoble, który jest jednym z głównych autorów międzynarodowego projektu badawczego. -” Jednak pył stanowi zaledwie jeden procent całkowitej masy dysku akrecyjnego. Jego głównym składnikiem jest gaz, a właśnie
dystrybucja gazu może odpowiadać za ostateczny kształt systemów planetarnych, które dopiero co się tworzą.”

Możliwości teleskopu VLTI oraz instrumentu AMBER do rejestrowania widm podczas badania obiektów z tak dużą rozdzielczością
umożliwiły astronomom wykonanie map gazu. Badaniem objęto wewnętrzne gazowe otoczenie sześciu młodych gwwiazd należących
to grupy obiektów Herbiga Ae/Be. Obiekty te mają masę kilka razy większą od masy Słońca i wciąż są w fazie formowania się,
zwiększając masę poprzez pochłanianie materiału z otaczającego je dysku. Zespół wykorzystał obserwacje by ukazać jak
procesy emisji gazu mogą zostać wykorzystane do prześledzenia fizycznych procesów zachodzących blisko gwiazdy.

„Źródło tych gazowych emisji z okolic młodych gwiazd było tematem dyskusji aż do dzisiaj ponieważ we wcześniejszych
badaniach składnika gazowego nie uzyskano wystarczająco wysokiej rozdzielczości przestrzennej by badać dystrybucję gazu
w pobliżu gwiazd „- wyjaśnia współautor badań, Stefan Kraus z Bonn. -” Astronomowie prezentowali rozmaite pomysły mające
wyjaśnić fizyczne procesy, które zachodziły w gazie. Łącząc spektroskopię i interferometrię, VLTI dał nam możliwość
określenia, które procesy fizyczne są odpowiedzialne za obserwowaną emisję.”

Astronomowie w dwóch przypadkach odkryli dowody opadania materii na gwiazdy, a dla czterech pozostałych na znaczące
wypływy – czy to w postaci rozbudowanego wiatru gwiazdowego, czy też wiatru pochodzącego z dysku. Wydaje się też, że
przy jednej z gwiazd pył jest obecny bliżej gwiazdy niż sądzono, że jest to możliwe. Pył jest tak blisko, że powininen
parować pod wpływem temperatury, jednak ponieważ parowania nie zaobserwowano astronmowie sądzą, że gaz ochrania pył
przed światłem gwiazdy.

Nowe obserwacje pokazują że obecnie istnieje możliwość badania gazu i dysków wokół młodych gwiazd. Otwiera to nowe możliwości
badania tych niezwykle ważnych okresów w trakcie powstawania gwiazd.

„Przyszłe obserwacje wykorzystujące spektro-interferometrię VLTI pozwolą nam określić zarówno przestrzenną dystrybucję gazu,
jak i jego ruch, a być może ukażą, czy obserwowane linie emisyjne powstają w dżecie wyrzucanym przez dysk, czy też przez
wiatr gwiazdy „- kończy Stefan Kraus.

Źródło:

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *