GLAST rozpoczyna misję jako teleskop Fermi Gamma-ray Space Telescope

GLAST rozpoczyna misję jako teleskop Fermi Gamma-ray Space Telescope

26.08.2008


Najnowsze obserwatorium kosmiczne NASA – Gamma-ray Large Area Space Telescope – rozpoczęło oficjalnie
misję eksploracji Wszechświata w obszarze wysoce energetycznego promieniowania gamma. Platforma obserwacyjna
i instrumenty pomyślnie ukończyły fazę testów po umieszczeniu na orbicie. Zgodnie z tradycją NASA w momencie
rozpoczęcia właściwej misji obserwatorium nadano oficjalnie nazwę Fermi Gamma-ray Space Telescope,
honorując tym samym profesora Enrico Fermiego (1901-1954) pioniera badań fizyku wysokich energii.

„Enrico Fermi był pierwszym, który sugerował jak cząstki kosmiczne mogą być przyspieszane do wysokich prędkości”
-mówi Paul Hertz, kierujący Zarządem Misji Naukowych w centrali NASA w Waszyngtonie. -„Jego teorie stworzyły
podstawy umożliwiające zrozumienie nowych zjawisk, które zamierzamy odkryć teleskopem, który nosi jego nazwisko.”


Enrico Fermi był pierwszym, który sugerował jak cząstki kosmiczne mogą być przyspieszane do wysokich prędkości”
Jego teorie stworzyły podstawy umożliwiające zrozumienie nowych zjawisk, które zamierzamy odkryć teleskopem, który nosi jego nazwisko.

Paul Hertz

Pierwsze dwa miesiące – po starcie 11 czerwca – zespół poświęcił na testy i kalibrację instrumentów na pokładzie
obserwatorium GLAST – Teleskopu Wielkopowierzchniowego (LAT) oraz Monitora Błysków Gamma (GBM). Naukowcy oczekują
teraz, że Fermi odkryje wiele nowych pulsarów w naszej Galaktyce, pokaże niezwykle energetyczne
procesy wokół super masywnych czarnych dziur w jądrach tysięcy aktywnych galaktyk, oraz umożliwi odkrycie śladów
wskazujących na nowe prawa rządzące fizyką.

Zespół LAT przedstawił dzisiaj mapę całego nieba ukazującą świecący gaz Drogi Mlecznej, migające pulsary, oraz
rozświetloną galaktykę odległą miliardy lat. Do stworzenia mapy wykorzystano 95 godzin obserwacji tzw. „pierwszego
światła” instrumentów. Podobny obraz, wykonany nieczynnym już teleskopem Compton Gamma-ray Observatory, wymagał
kilku lat pracy tamtego instrumentu.

Nowy obraz ukazuje pył i gaz w płaszczyźnie Drogi Mlecznej świecący w paśmie gamma w wyniku zderzeń z szybkimi
jądrami atomów (znanymi częściej jako promieniowanie kosmiczne). Słynne pulsary w Mgławica Kraba i w konstelacji
Żagla również świecą intensywnie w tym zakresie widma. Te szybko wirujące gwiazdy neutronowe, powstałe w wyniku
śmierci masywnych gwiazd, odkryto początkowo w paśmie radiowym. Trzeci pulsar na zdjęciu – nazwany Geminga – znajdujący
się w konstelacji Bliźniąt nie jest radioźródłem. Został odkryty za pomocą wcześniejszych satelitów badających
promieniowanie gamma. Naukowcy mają nadzieję odkryć więcej takich – cichych w paśmie radiowym – pulsarów, wykorzystując
teleskop Fermiego, a wraz z tymi odkryciami zbliżyć się do zrozumienia jak obiekty te powstają i jakie są ich
właściwości.

Czwarty jasny obiekt na zdjęciu LAT leży 7,1 miliarda lat od nas – daleko poza Galaktyką. To aktywna galaktyka
3C 454.3 w Pegazie, klasyfikowana jako blazar. Obecnie przechodzi epizod intensywnego wzrostu promieniowania
co czyni ją wyjątkowo jasną.

Instrument LAT pracując w trybie przeglądu skanuje całe niebo co trzy godziny. Skanowanie będzie głównym trybem
instrumentu w pierwszym roku obserwacji. Te szybkie przeglądy umożliwią naukowcom monitorowanie szybko zmieniających
się źródeł promieniowania. LAT rejestruje fotony o energiach w zakresie od 20 mln eV do 300 miliardów eV. Szczególnie
obszary o najwyższych energiach, 5 milionów razy wyższych, niż te z którymi miewamy do czynienia gdy dentysta wykonuje
prześwietlenie naszych bolących zębów, są obszarem mało znanym dla astronomów.

Drugi instrument Fermiego – GBM – zaobserwował 31 błysków gamma w trakcie pierwszego miesiąca misji. Uważa się, że
te wysoce energetyczne błyski powstają w momencie śmierci najmasywniejszych gwiazd lub w trakcie łączenia się
dwóch gwiazd neutronowych. Instrument jest czuły na promieniowanie gamma o niższych energiach niż LAT. Błyski obserwowane
jednocześnie przez oba instrumenty dadzą szansę badania błysków w szerokim spektrum energii, dając szansę na
zrozumienie mechanizmów odpowiedzialnych za ich powstanie.

Teleskop Fermi jest projektem stworzonym wspólnie przez NASA, Amerykański Departament Energii wraz z istotnym
wkładem naukowym instytucji badawczych z Francji, Niemiec, Włoch, Japonii, Szwecji i Stanów Zjednoczonych.

Źródło:

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *