Kratery Marsa ilustrują zmiany klimatu Czerwonej Planety

Kratery Marsa ilustrują zmiany klimatu Czerwonej PlanetyOriginal Press Release
Sonda ESA Mars Express dostarczyła zdjęć niezwykłego krateru na Marsie, który, jak sądzą naukowcy, dostarcza dowodów, iż Czerwona Planeta doświadczyła znaczących, okresowych wahań klimatu – ich powodem mogły być zmiany w kącie nachylenia osi obrotu planety.

Krater Danielson, podobnie jak inne w regionie Arabia Terra, wypełniają uwarstwione osady, które w tym przypadku zostały mocno zerodowane. W kraterze widoczne są szczególnego rodzaju nawarstwione skały stołowe, znane jako jardangi. Tego rodzaju wygładzone wzgórza są rzeźbione w skałach przez cierne oddziaływanie cząstek pyłu i piasku niesionych przez wiatr. Na Ziemi występują w regionach pustynnych, między innymi w Afryce Północnej, Azji Środkowej, jak również w Arizonie w Stanach Zjednoczonych.

Naukowcy sądzą, że znajdujące się w kraterze Danielson osady skleiła woda, prawdopodobnie pochodząca ze starożytnego, głębokiego zbiornika  wód podziemnych a następnie zostały poddane erozji wiatrowej. Orientacja jardangów sugeruje, że silne wiatry z północnego wschodu (z góry, z prawej strony zdjęcia) najpierw utworzyły pierwotne osady, a następnie spowodował ich późniejszą erozję w suchszym okresie historii Marsa.

Spąg krateru Danielson ukazuje serie naprzemiennych warstw osadowych mających z grubsza jednolitą grubość i separację. Niektórzy naukowcy uważają, że oznacza to okresowe wahania klimatu Marsa, wywołane przez zmiany osi obrotu planety. Poszczególne warstwy zostałyby zatem odłożone w kolejnych epokach.

30 km długości pole ciemnych wydm przecina jardangi. Naukowcy sądzą, że powstało one w późniejszej epoce.

Z kolei krater Kalocsa ukazuje zupełnie inną topografię. Brak w nim warstw osadów. Być może wynika to z większej wysokości jego dna, które nie naruszyło leżącego głębiej zbiornika wody. A być może krater ten jest na tyle młodszy od swojego sąsiada, że woda po prostu nie była już obecna w okolicach.

Źródła:

Mars crater shows evidence for climate evolution

ESA’s Mars Express has provided images of a remarkable crater on Mars that may show evidence that the planet underwent significant periodic fluctuations in its climate due to changes in its rotation axis.

On 19 June 2011, Mars Express pointed its high-resolution stereo camera at the Arabia Terra region of Mars, imaging the Danielson and Kalocsa craters.

Danielson crater is named after the late George E Danielson, who was instrumental in the development of many spacecraft cameras flown to Mars. Seen to the right (north) in the image, it is the larger crater, roughly 60 km across.

Kalocsa crater lies in the centre of the image and is smaller, about 33 km in diameter and a kilometre shallower than Danielson. It is named after a town in Hungary famed for its astronomical observatory.

Danielson crater, like many in the Arabia Terra region, is filled with layered sediments, which in this instance have been heavily eroded over time. Within the crater are peculiarly layered buttes, known as yardangs.

Yardangs are streamlined hills carved from bedrock or any consolidated or semi-consolidated material by abrasive dust and sand particles carried in the wind.

They are seen on Earth in desert regions, with notable examples in North Africa, Central Asia and Arizona in the United States.

In the case of Danielson crater, it is believed that sediments were cemented by water, possibly from an ancient deep groundwater reservoir, before being eroded by the wind.

The orientation of the yardangs leads scientists to theorise that strong north–northeasterly winds (from the lower right in the image) both deposited the original sediments and then caused their subsequent erosion in a later drier period of martian history.

A 30 km-long field of darker dunes can be seen bisecting the yardangs and is thought to have formed at a later epoch.

The crater floor of Danielson shows evidence for a series of alternating sedimentary layers with roughly uniform thickness and separation.

Some scientists believe that this indicates periodic fluctuations in the climate of Mars, triggered by regular changes in the planet’s axis of rotation. The different layers would have been laid down during different epochs.

By marked contrast, Kalocsa crater shows a completely different topography.

Here, no layered sediments are seen. This is thought to be due to the higher altitude of its floor, with the crater not tapping in to the suspected underlying ancient water reservoir.

Another hypothesis is that this crater is younger than its neighbour, created when water was not present anymore.

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *