Elegancka galaktyka w niezwykłym świetle

Elegancka galaktyka w niezwykłym świetleOriginal Press Release
Nowe zdjęcie, wykonane za pomocą potężnej kamery HAWK-I zainstalowanej na teleskopie ESO VLT (Very Large Telescope) w Obserwatorium Paranal w Chile ukazuje w świetle podczerwonym NGC 1365 – piękną spiralną galaktykę z poprzeczką leżącą w odległości około 60 milionów lat świetlnych od Ziemi, należącą do gromady Fornax (Pieca).

NGC 1365 jest jedną z najlepiej poznanych i najczęściej badanych galaktyk spiralnych typu Sb (z poprzeczką) i jest czasami nazywana Wielką Galaktyką Spiralną z Poprzeczką ze względu na swą wyjątkowo perfekcyjną formę – wyprostowaną poprzeczkę z dwoma wyraźnymi zewnętrznymi ramionami spiralnymi. Bliżej jądra istnieje dodatkowo druga struktura spiralna, a cała galaktyka jest przetkana delikatnymi pasami pyłowymi.

Dla astronomów badających ewolucję galaktyk spiralnych galaktyka ta stanowi doskonałe laboratorium. Nowe podczerwone zdjęcia wykonane za pomocą kamery HAWK-I pozwala zajrzeć poza zasłonę pyłu, który ogranicza możliwości badania galaktyki w paśmie widzialnym. Zdjęcia te ukazują bez zakłóceń światło ogromnej liczby gwiazd, z których zbudowane są poprzeczka i ramiona spiralne. Dane te zebrano by pomóc astronomom w zrozumieniu złożonych przepływów materii we wnętrzu galaktyki i tego, jak wpływa on na zasoby gazu, z których powstają nowe gwiazdy. Ogromna poprzeczka zakłóca kształt polar grawitacyjnego galaktyki i to prowadzi do powstania regionów w których gaz zostaje ściśnięty inicjując produkcję gwiazd. Wiele ogromnych młodych gromad gwiazd widać w głównych ramionach spiralnych galaktyki, każdy zawierający tysiące młodych gwiazd, mających mniej niż 10 milionów lat. Galaktyka jest zbyt odległa by możliwe było zobaczenie na zdjęciu indywidualnych gwiazd, zatem nawet najmniejsze zagęszczenia widoczne na zdjęciu to nadal w rzeczywistości gromady. Astronomowie szacują, że w całej galaktyce co roku masa trzech słońc jest przetwarzana w nową gwiazdę.

Podczas gdy w poprzeczce galaktyki znajdują się przede wszystkim stare gwiazdy, wiele nowych rodzi się w gwiezdnych żłobkach gazu i pyłu leżących w obrębie wewnętrznych spiral w pobliżu jądra. Grawitacja poprzeczki pompuje ponadto gaz i pył w kierunku centrum galaktyki, w którym astronomowie wykryli dowody obecności super masywnej czarnej dziury skrytej wśród milionów bardzo jasnych, młodych gwiazd.

Ramiona NGC 1365 mają średnicę ponad 200 000 lat świetlnych. Różne części galaktyki obiegają jej centrum w różnym tempie – zewnętrzne obszary poprzeczki potrzebują na to około 350 milionów lat. Od czasu gdy astronomowie zaczęli podejrzewać, że również nasza Galaktyka może mieć poprzeczką NGC 1365 ta wraz z innymi galaktykami spiralnymi z poprzeczką cieszą się zwiększonym zainteresowaniem astronomów. Okazuje się, że galaktyki takie są bardzo powszechne – według ostatnich szacunków 2/3 galaktyk spiralnych ma poprzeczkę.

Źródła:

An Elegant Galaxy in an Unusual Light

A new image taken with the powerful HAWK-I camera on ESO’s Very Large Telescope at Paranal Observatory in Chile shows the beautiful barred spiral galaxy NGC 1365 in infrared light. NGC 1365 is a member of the Fornax cluster of galaxies, and lies about 60 million light-years from Earth.

NGC 1365 is one of the best known and most studied barred spiral galaxies and is sometimes nicknamed the Great Barred Spiral Galaxy because of its strikingly perfect form, with the straight bar and two very prominent outer spiral arms. Closer to the centre there is also a second spiral structure and the whole galaxy is laced with delicate dust lanes.

This galaxy is an excellent laboratory for astronomers to study how spiral galaxies form and evolve. The new infrared images from HAWK-I are less affected by the dust that obscures parts of the galaxy than images in visible light (potw1037a) and they reveal very clearly the glow from vast numbers of stars in both the bar and the spiral arms. These data were acquired to help astronomers understand the complex flow of material within the galaxy and how it affects the reservoirs of gas from which new stars can form. The huge bar disturbs the shape of the gravitational field of the galaxy and this leads to regions where gas is compressed and star formation is triggered. Many huge young star clusters trace out the main spiral arms and each contains hundreds or thousands of bright young stars that are less than ten million years old. The galaxy is too remote for single stars to be seen in this image and most of the tiny clumps visible in the picture are really star clusters. Over the whole galaxy, stars are forming at a rate of about three times the mass of our Sun per year.

While the bar of the galaxy consists mainly of older stars long past their prime, many new stars are born in stellar nurseries of gas and dust in the inner spiral close to the nucleus. The bar also funnels gas and dust gravitationally into the very centre of the galaxy, where astronomers have found evidence for the presence of a super-massive black hole, well hidden among myriads of intensely bright new stars.

NGC 1365, including its two huge outer spiral arms, spreads over around 200 000 light-years. Different parts of the galaxy take different times to make a full rotation around the core of the galaxy, with the outer parts of the bar completing one circuit in about 350 million years. NGC 1365 and other galaxies of its type have come to more prominence in recent years with new observations indicating that the Milky Way could also be a barred spiral galaxy. Such galaxies are quite common — two thirds of spiral galaxies are barred according to recent estimates, and studying others can help astronomers understand our own galactic home.

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *