Mikrokwazar w M82

Mikrokwazar w M82Original Press Release
Radioastronomowie z Obserwatorium Jodrell Bank odkryli nowy, niezwykły obiekt w bliskiej galaktyce.

Obiekt zapalił się nagle, w ciągu kilku zaledwie dni, i nie wykazuje oznak gaśnięcia w trakcie kolejnych miesięcy od pojawienia się. Nowa, młoda eksplozja supernowej, której oczekiwaliśmy w M82 rozjarza się w paśmie radiowym w okresie kilku tygodni, a następnie w ciągu kilku miesięcy gaśnie, zatem takie wyjaśnienie dla obserwowanego obiektu jest mało prawdopodobne

Dr Tom Muxlow

Galaktyka – Messier 82 – leży w odległości 10 milionów lat świetlnych i należy do galaktyk klasy starburst – takich, w których występuje gwałtowna produkcja gwiazd. Jednocześnie wiele z tych gwiazd umiera wkrótce w ogromnych eksplozjach, a supernowe w M82 pojawiają się co 20 do 30 lat.

„Nowy obiekt, który pojawił się w maju 2009 roku, zupełnie nas zaskoczył – nigdy wcześniej nie widzieliśmy czegoś takiego „- mówi dr Muxlow. -” Obiekt zapalił się nagle, w ciągu kilku zaledwie dni, i nie wykazuje oznak gaśnięcia w trakcie kolejnych miesięcy od pojawienia się. Nowa, młoda eksplozja supernowej, której oczekiwaliśmy w M82 rozjarza się w paśmie radiowym w okresie kilku tygodni, a następnie w ciągu kilku miesięcy gaśnie, zatem takie wyjaśnienie dla obserwowanego obiektu jest mało prawdopodobne.”

Kolejnej wskazówki, że naukowcy nie mają do czynienia z supernową dostarczyła sieć radioteleskopów Merlin, która wykryła zmianę położenia obiektu w okresie pierwszych 50 dni. Zmiana ta odpowiadała pozornemu przemieszczeniu obiektu z nadświetlną prędkością czterokrotnie większą od prędkości światła. Tak dużych pozornych prędkości nie obserwuje się w przypadku pozostałości supernowych natomiast zazwyczaj obserwowane są w relatywistycznych dżetach wyrzucanych przez dyski akrecyjne wokół masywnych czarnych dziur.

Uważa się, ze podobnie jak w większości galaktyk, że w jądrze M82 znajduje się supermasywna czarna dziura. Nowy obiekt leży blisko centrum, ale jest od niego oddalony o kilka sekund łuku – wystarczająco daleko, by mało prawdopodobne było, że obiekt ten jest powiązany z centralną czarną dziurą galaktyki.

Być może jest to pierwsze radiowe odkrycie pozagalaktycznego mikrokwazara. Przykłady tego rodzaju obiektów są znane w obrębie Drogi Mlecznej, gdzie występują jako rentgenowskie układy podwójne z relatywistycznym dżetem wyrzucanym przez dysk akrecyjny zapadniętej pozostałości po gwieździe, który zasilany jest przez materiał ściągany z sąsiedniego składnika. Jednocześnie obiekt ten jest znacznie jaśniejszy od odpowiedników z Drogi Mlecznej, jak również jego czas trwania znacznie przewyższa znane rentgenowskie układy podwójne. Wreszcie leży w regionie M82, w którym nie wykryto wcześniej zmiennego źródła rentgenowskiego.

Jeżeli obiekt faktycznie okaże się być mikrokwazarem będzie to pierwszy taki obiekt obserwowany w paśmie radiowym. Jego ogromna jasność wskazuje, że najpewniej jest związany z masywną czarną dziurą – jednak jego cechy wskazują, że jest wyjątkowo niezwykły i niczego podobnego jak do tej pory nie obserwowano w Drodze Mlecznej.

„Dopiero zaczęliśmy przetwarzanie danych zebranych przez 20 radioteleskopów rozmieszczonych na Ziemi, które zbierały informacje na temat centralnego regionu M82. Obrazy te pozwolą nam szczegółowo zbadać strukturę nowego radioźródła. Jednak przetwarzanie tak ogromnej ilości danych wymaga znaczącej ilości czasu i mocy obliczeniowej. Dopiero na końcu będziemy w stanie stwierdzić czy jest to rodzaj rzadkiego mikrokwazara „- kończy Muxlow.Źródła:

Mystery object in Starburst Galaxy M82 possible micro-quasar

Radio astronomers at the University of Manchester’s Jodrell Bank Observatory have discovered a strange new object in a nearby galaxy. The object, which appeared very suddenly in radio wavelengths and shows no signs of going away, does not appear to be like anything that has been seen in the Milky Way.  Dr Tom Muxlow will present the discovery at the National Astronomy Meeting in Glasgow on Wednesday 14th April.

The galaxy, known as M82, is 10 million light years away and is a stellar production line churning out new stars at a prodigious rate. However, many of these stars die quickly in huge explosions, with a new supernova explosion occurring every 20 to 30 years.

“The new object, which appeared in May 2009, has left us scratching our heads – we’ve never seen anything quite like this before,” said Dr Muxlow.  “The object turned on very rapidly within a few days and shows no sign of decaying in brightness over the first few months of its existence. The new young supernova explosions that we were expecting to see in M82 brighten at radio wavelengths over several weeks and then decay over several months, so that explanation seems unlikely.”

The plausibility of a supernova explanation was further undermined when very accurate positional monitoring by the UK network of radio telescopes, MERLIN, tentatively detected a change in position for the object over the first 50 days.  This was equivalent to an apparent superluminal motion of over 4 times the speed of light. Such large apparent velocities are not seen in supernova remnants and are usually only found with relativistic jets ejected from accretion disks around massive black hole systems.

The nucleus of M82, like most major galaxies, is expected to contain a super-massive black hole. The new detection lies at a position close to, but several arcseconds from the dynamical centre of M82 – far enough away that it would seem unlikely that this object is associated with the central collapsed core of this galaxy.

The new source could be the first radio detection of an extragalactic ‘micro-quasar’. Examples of such systems within the Milky Way are found as X-ray binaries with relativistic jets ejected from an accretion disk around a collapsed star fuelled with material dragged from a close binary companion. However, this object  would be brighter than any Galactic example yet detected, has lasted months longer than any known X-ray binary, and lies at a position in M82 where no variable X-ray source has been yet been  detected.

If this object is an extragalactic micro-quasar, it would be the first that has been detected at radio wavelengths. The very high luminosity suggests that it is likely to be associated with a massive black hole system of some type; however this and its longevity imply that this type of object is extremely unusual and has not yet been seen within our Galaxy.

“We have just started processing data from an array of 20 radio telescopes across the Earth were taken for the central nuclear region of M82. These images will allow us to examine the structure of the new radio source in detail. However, processing such huge datasets takes significant amounts of computing effort and painstaking work.  Only then will we be able to see if it is some rare form of micro-quasar.   Watch this space…!” said Muxlow.

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *