Pierwsze naziemne obserwacje światła z tranzytów exoplanet

Pierwsze naziemne obserwacje światła z tranzytów exoplanet

15.01.2009

W tym tygodniu magazyn Astronomy & Astrophysics publikuje dwa artykuły dotyczące pierwszej rejestracji emisji termalnych zaobserwowanych podczas tranzytów exoplanet. Do tej pory pomiary tego typu były wykonywane wyłącznie za pomocą teleskopów umieszczonych na orbicie. Dwa niezależnie pracujące zespoły naukowe dokonały pomiarów emisji termalnej z planet określanych jako gorące Jowisze.

Exoplanety na orbitach, na których dochodzi do przejścia planety przed tarczą gwiazdy (tranzytu) są rutynowo wykrywane w trakcie takich przejść – ponieważ następuje wtedy charakterystyczny spadek jasności gwiazdy. Od wykrycia w 1999 roku planety HD 209458 b tę metodę wykorzystano do odkrycia 55 exoplanet. Gdy planeta w swej drodze wokół gwiazdy kryje się za nią również następuje zmiana jasności układu, choć ze względu na znacznie mniejszą modulację światła zmiana ta jest trudniejsza do wykrycia. Wynika to z faktu, że planety odbijają bardzo małe ilości światła pochodzącego od gwiazdy. Na szczęście istnieją również bardzo gorące planety – emitujące znacznie więcej energii, głównie w paśmie podczerwieni. Do tej pory detekcja ich promieniowania była możliwa wyłącznie za pomocą teleskopu kosmicznego Spitzer. W tym numerze A&A zamieszczone zostały dwie publikacje prezentujące obserwacji gorących Jowiszów za pomocą teleskopów znajdujących się na Ziemi.

Pierwszy z zespołów – Ernsta De Mooij i Ignasa Snellen – z Uniwersytetu Leiden w Holandii wykorzystał 4,2-metrowy teleskop William Herchel zainstalowany w obserwatorium La Palma na Wyspach Kanaryjskich by zbadać gwiazdę TrES-3 i jej planetę TrES-3b. Aby wykryć światło pochodzące od planety obserwowali układ dokładnie wtedy, gdy przechodziła ona za gwiazdą. Obserwacje wykonane w paśmie podczerwieni (w którym planeta jest najjaśniejsza) wskazały, że jej temperatura sięga 2000 K.

Drugi zespół – Davida Sing z IAP we Francji oraz Mercedes Lopez-Morales z Instytutu Carnegie w Waszyngtonie w USA podeszła do problemu z innej strony. Obserwowali znacznie ciemniejszą parę OGLE-TR-56b. Planeta ta jest jedną z najintensywniej podgrzewanych planet wśród znanych exoplanet. Wynika to zarówno z faktu, że znajduje się bardzo blisko swej gwiazdy jak i stąd, iż gwiazda ta jest bardzo gorąca. Aby wykryć nieznaczną modulację światła układu pojawiającą się, gdy planeta przechodzi za gwiazdą, wykorzystali 8-metrowy teleskop ESO VLT w Chile oraz 6,5-metrowy teleskop Magellana w Las Campanas, także w Chile; co pozwoliło na dokonanie pomiarów w świetle widzialnym – exoplaneta ta jest tak silnie ogrzana, że możliwa jest jej obserwacja również poza zakresem podczerwonym. Zespół określił temperaturę atmosfery planety na 2700 K.

W przypadku obu planet tak wysoka temperatura oznacza, że niemożliwa jest skuteczna dystrybucja ciepła przez atmosfery exoplanet na nieoświetlone półkule.

Źródło:

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *