APEX rejestruje wypływy z czarnej dziury w Centaurze A

APEX rejestruje wypływy z czarnej dziury w Centaurze A

28.01.2009

Po raz pierwszy wykonano zdjęcia w paśmie submilimetrowym wypływów materii z centralnej czarnej dziury galakytki aktywnej Centaurus A (NGC 5128). Nowych danych dostarczył teleskop APEX (Atacama Pathfinder Experimental Telescope) w Chile. Dane te zostały połączone z obrazami uzyskanymi w paśmie widzialnym i rentgenowskim by stworzyć obraz widoczny obok.

Centaur A to najbliższa gigantyczna galaktyka, oddalona o około 13 milionów lat świetlnych. Jest to galaktyka eliptyczna w trakcie zderzenia z towarzyszącą jej galaktyką spiralną. Zderzenie to doprowadziło do powstania obszarów intensywnych narodzin gwiazd czyniąc z niej jeden z najbardziej spektakularnych obiektów na niebie. W jądrze Centaura A znajduje się bardzo aktywny i jasny obszar utworzony w wyniku obecności super-masywnej czarnej dziury – czyniąc z tego rejonu silne źródło promieniowania rentgenowskiego.

Na zdjęciu widoczny jest pyłowy pierścień otaczający gigantyczną galaktykę oraz szybo poruszające się radiowe dżety wyrzucane z centrum galaktyki – stanowiące sygnaturę super-masywnej czarnej dziury w sercu Centaura A. W świetle submilimetrowym widoczna jest nie tylko poświata gorącego centralnego dysku pyłowego ale także promieniowanie  z centralnego radioźródła oraz – widoczne po raz pierwszy w paśmie submilimetrowym – wewnętrzne półkule radiowe na północ i południe od dysku. Pomiary tego promieniowania, które powstaje gdy szybko poruszające się elektrony wirują wokół linii pola magnetycznego pokazały, że materia w dżetach porusza się z prędkościami o połowę mniejszymi od prędkości światła. Promieniowanie rentgenowskie pokazuje, że źródłem dżetów jest centrum Centaura A. Ponadto na prawo i w dół od galaktyki w paśmie tym widoczna jest fala uderzeniowa powstająca gdy rozszerzająca się półkula zderza się z otaczającym gazem.

Dane zostały zebrane między innymi przez instrument LABCOA (Large APEX Bolometer Camera) zbudowany przez Max-Planck-Institute for Radio Astronomy (MPIfR) zamontowany na teleskopie APEX – 12 metrowy teleskop przeznaczony do obserwacji w paśmie submilimetrowym – umieszczony na położonym na wysokości 5000m płaskowyżu Chajnantor chilijskiej pustyni Atacama. Teleskop wykorzystuje prototypową antenę projektu ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array).

Źródło:

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *