Istnieją również słabe błyski gamma (GRB)

Istnieją również słabe błyski gamma (GRB)

13.10.2008


Błyski gamma, niezwykle potężne zjawiska których energia przenika Wszechświat docierając do Ziemi średnio raz na dzień, są
najjaśniejszymi obiektami na niebie – przynajmniej tym, widzianym w paśmie promieniowania gamma. Obserwatorium orbitalne
ESA Integral badające te zjawiska zarejestrował również pewną liczbę błysków gamma o niskiej jasności potwierdzając tym
samym istnienie całej populacji tego typu zjawisk, które wcześniej nie zostały zauważone.


Błyski powstają – w skalach kosmologicznych – w naszym najbliższym sąsiedztwie. Oznacza to, że są one
słabe od samego początku a proces który jest odpowiedzialny za ich powstanie jest mniej dramatayczny
niż procesy generujące typowe, silne błyski gamma, do których już zdążyliśmy się przyzwyczaić.

prof. Lorraine Hanlon

Obserwatorium Integral zostało wyposażone w najczulszy w historii detektor – kamerę IBIS, która, dzięki temu, że
jej pole widzenia jest osłonięte przed promieniowaniem tła szczególne nadaje się do badania słabych sygnałów.

Astronomowie szacują, że rocznie ma miejsce około 1400 błysków gamma, jednak ponieważ nikt nie wie kiedy i gdzie
się pojawią udaje się zarejestrować jedynie część z nich. Integral rocznie rejestruje średnio 10 błysków i od
początku misji cztery i pół roku temu zebrał dane na temat 47 GRB. Badając dane uzyskane za pomocą instrumentu
IBIS prof. Lorraine Hanlon z Wydziału Fizyki University College Dublin w Irlandii, wraz ze współpracownikami,
zdali sobie sprawę, że również niektóre słabe sygnały zarejestrowane przez instrument mają cechy charakterystyczne
dla błysków gamma – między innymi również po nich pozostaje słaba poświata rentgenowska oraz w paśmie widzialnym.

Ponieważ ogólnie wierzy się, że błyski gamma powstają w wyniku ekstremalnych zdarzeń, takich jak zderzenia niezwykle
masywnych i kompaktowych obiektów takich jak czarne dziury i gwiazdy neutronowe, oraz w wyniku eksplozji największych
supernowych (hipernowych) można by sądzić, że słabe GRB wydają się takie jedynie dlatego, że ich źródła są bardzo
odległe. Jednak zespół prof. Hanlon wskazuje, że z danych wynika, że te najsłabsze sygnały – bliskie granicy czułości
IBISa, zdaję się pochodzić z bliskich gromad galaktyk.

„Jeżeli badane błyski powstają – w skalach kosmologicznych – w naszym najbliższym sąsiedztwie, oznacza to, że są one
słabe od samego początku „- mówi prof Hanlon. -” Możemy z tego wnioskować, że proces który jest odpowiedzialny za ich
powstanie jest mniej dramatyczny niż procesy generujące typowe, silne błyski gamma, do których już zdążyliśmy się
przyzwyczaić.”

W artykule pt „Global characteristics of GRBs observed with Integral and the inferred large population of
low-luminosity GRBs
„, który ukazał się w czerwcu na łamach magazynu Astronomy & Astrophysics zespół sugeruje,
że słabe błyski mogą powstawać w wyniku kolapsu masywnych gwiazd, który nie ma cech supernowej lub w wyniku łączenia
się białych karłów (gęstych, masywnych gwiazd średnicy Ziemi), lub w wyniku zderzenia białego karła z gwiazdą neutronową
lub czarną dziurą.

„Wcześniejsze obserwacje wskazywały na możliwość istnienia słabych błysków, jednak dopiero dzięki czułości instrumentów
na pokładzie obserwatorium Integral, mamy możliwość obserwacji całej populacji tych zjawisk „- dodaje Hanlon. -” Istnieje
spore prawdopodobieństwo, że częstotliwość występowania takich błysków może być większa niż silnych błysków gamma, tylko
ze względu na to, że są słabsze, jesteśmy póki co w stanie obserwować jedynie te, które powstają stosunkowo blisko. Kolejne
obserwacje wykonane przez Integral w nadchodzących latach pomogą nam w zrozumieniu ciemnych błysków gamma i w badaniu
natury tych nowych obiektów.”

Źródło:

  • ESA
  • Zdjęcie: ESO/L. Calçada

Written by admin

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *